اشعاری برای کودکان از چند شاعر معاصر افغانستان
کتگوری: ادبیات کودک
قاری عبدالله
پسر شوخ
پسرشوخ چشم خلق آزار
سنگ میزد به کوچه و بازار
منع کردند خلق و منع نشد
عادت زشتش هیچ رفع نشد
هرطرف سنگ میزد ومیگشت
سربیچاره رهروی بشکست
چون گرفتش پلیس قوماندان
که کشانش برد سوی زندان
رفتش از دل زبیم طاقت و هوش
گریه میکرد طفل بازیگوش
که برای خدا خطا کردم
گرچنین کار ناسزا کردم
سوی من التفات خاص کنید
زین بلای بدم خلاص کنید
گریه زار او چو بشنیدند
مردم دور و پیش او گفتند
گرنصیحت گهی تو بشنیدی
این چنین روز بد نمی دیدی
***
رازق رویین
درکوچۀ سبز خواب
للو ، للوی مادر
داد به گوشم خبر
دخترک نازمن!
خنده و آواز من!
برو به سوی شادی
نشسته بین گادی
گادی گک پرازگل
با اسپ شوخ و شنگل
باگادی خوشنما
رفتم به شهرطلا
به کوچه سبز خواب
به خانه آفتاب
دختر خورشید بود
داد سلام و درود
قصربلور و بلند
سیب و انار چوقند
وه که چه زیباست این!
وه که چه زیباست این!
آیینه ها، آبها
رقص گل و بادها
من به همه گل دهم
دسته سنبل دهم
اسپک تک تاز من!
مستک پرناز من!
کیست صدا میکند؟
کیست صدا میکند؟
دخترقند و مویز!
چشم کشا و بخیز!
مادر تو دق شده
مادر تو دق شده
....
پروانه ها
پروانه ها ، پروانه ها
پروانه های خوشنما
پرواز تان بس دلنشین
بر آسمان و بر زمین
کا لای خوشرنگ شما
رقص شما ، جنگ شما
روی گل وروی چمن
روی علفهای دمن
گفتم بگیرم بالکت
آن بالک خال خالکت
از دست من گشتی رها
رفتی سوی تخت هوا
....
افتو بارانک
آسمان آسمان باران کن
افتو ما را خندان کن
باران می شویه ما را
روی زمین هر جا را
می گردیم و می گردیم
گرد جهان می گردیم
باران می باره شر شر
کالای ما میشه تر
افتو کالای ما را
میکنه خشک و زیبا
یکسو می باره باران
یکسو خورشید خندان
اگر شوه سر از نو
هم باران و هم افتو
میدانی نام او را
خیلی خیلی آسانک
نامش افتو بارانک
***
حیدر نیسان:
لـلـو های مادران
شب شد ای شیرین پسر
نیست آواز دگر
غیر شرشر های جوی
در میان باغ و کوی
ناله های آبشار
شل شل بید و چنار
آللو- للو- للو
آللو- بچه- للو
آللو ای گل پسر
بی خبر از خیر و شر
مادرت پهلوی تو
مانده سر بر روی تو
میزند موی تو دست
تا روی در خواب مست
آللو- للو- للو
آللو- بچه- للو
ای عزیز آرام جان
میشوی آخر کلان
بار دنیا دوش توست
غصه هم آغوش توست
قدر کن آغوش من
خواب شو در دوش من
آللو- للو- للو
آللو- بچه- للو
ای به جسمم همچو جان
قدر این موقع بدان
میکنی وقتی تو یاد
با هزار افسوس و داد
بوسه های گرم من
دست های نرم من
آللو- للو- للو
آللو- بچه- للو
خواب شو ای هم نفس
وقت عیش اینست و بس
گر دمی در عالم است
از خوشی این یکدم است
وقت خواب ناز توست
تخت شاهی گاز توست
آللو- للو- للو
آللو- بچه- للو
خواب شیرین شو پسر
میرسد وقتی بسر
بچه مکتب شوی
غرق خواندن شب شوی
خوابت آید از شتاب
افتد از دستت کتاب
آللو- للو- للو
آللو للو بچه للو
***
محمد آصف مایل
بخوان بخوان بلبلک
بخوان بخوان بلبلک
برف زمستان گذشت
صندلی برداشته شد
مرگ غریبان گذشت
فصل خنک برآمد
باد بهاری وزید
آلو و بادام و سیب
همه شگوفه کشید
بهر تماشای گل
هر که به بوستان گذشت
بخوان بخوان بلبلک
برف زمستان گذشت
دهقان قلبه گرفت
جانب صحرا روان
گاو و بز و گوسفند
سوی چراگاه روان
سبزه به صحرا دمید
زحمت چوپان گذشت
بخوان بخوان بلبلک
برف زمستان گذشت
ترانۀ بهار
مژده که آمد بهار
سبزه و گل بیشمار
آب فراوان به باغ
گشته روان هرکنار
غچی و پروانه شد
زنده به بوی بهار
بلبل آبی کند
غلغله درجویبار
کرده شگوفه به باغ
درخت سیب و انار
برلب آبروان
سایۀ بید وچنار
کوکوزنان فاخته
نشسته برشاخسار
به شاخ سروبلند
ناله کندزارزار
زخانه مور و ملخ
گشته روان سوی کار
توهم بدو پشت کار
ای پسرهوشیار
موش و قروت
موشکی ره به جوال گندم داشت
چشم خود را به مال مردم داشت
روزکی در خیال حلوا شد
سر کندوی آرد بالا شد
در تلک تنتلی قروت بدید
رنگش از ترس جان سفید پرید
گفت هر گز نمی روم سویش
لیکن از دور می کنم بویش
روی گشتاند موشک حیران
تا شود سوی غار خویش روان
لیک بوی قروت روغن دار
ماند پاهای موشک از رفتار
باز بر گشته و بروتک زد
دلش از شوق آن قروتک زد
گفت از دور می کنم بویش
میزنم بوسه بر سر و رویش
دور دور قروت می گردید
دلش از شوق و ترس می لرزید
نا گهان پای موشک نادان
خورد بر گوشه تلک لرزان
خیز از جا نمود آن بی جان
بر گرفت حلق موشک نادان
در تلک زار زار می نالید
روی خود بر قروت می مالید
موش در ساعتی که جان میداد
گفت: «بر نفس فتنه لعنت باد!»
...
قصه نجار
بشنو از من قصه ی نجار را
می کند باشوق او این کار را
اره دارد، تیشه دارد، رنده ها
می خرد ز آهنگر این افزار را
ساخته نجار با افزار کار
چوب های خانه و دیوار را
باشد هر کس احتیاج کار او
گیرد او هم پیسه ی بسیار را
روز ها تا شام میباشد به کار
میکشد او زحمت بسیار را
...
من آب روان هستم
من آب روان هستم
من راحت جان استم
در دشت روانم من
در کوه دوانم من
من زنده کنم عالم
جانبخش جهانم من
من آب روان هستم
من راحت جان استم
پائين شوم از کوه ها
پيچيده و غلطيده
تا پيش شما آييم
رقصيده و رقصيده
من آب روان هستم
من راحت جان استم
گر من نروم در کشت
کی سبز شود گندم
از فیض وجود من
آسوده بود مردم
من آب روان هستم
من راحت جان استم
***
محمد سرور رجایی
یخمالک
یکروز برفی
در خانه بودم
گُل بود بخاری
پروانه بودم
دیدم به حویلی
از پشت کلکین
پاغُنده بازی
میکرد یاسین
آهسته رفتم
با شوق بسیار
بر روی صُفّه
نزدیک دیوار
تا مادرم گفت
موزه بپوشم
پاغُنده شد تیر
از بیخ گوشم
آن روز خوردم
از صبح تا شام
در روی حویلی
یخمالک آرام
...
شعری برای برف
کمپیرک
یک روز سرد و ابری
کمپیرک آمد از دشت
گروم، گروم، گروپس
بر بام خانه می گشت.
کمپیرک از پس کوه
یک بقچه برف آورد
بر روی خانه ها ریخت
در کوچه حرف آورد
در کوچه می دویدم
بر روی برف تازه
آورده بود برایم
این برف، حرف تازه
در کوچه می دویدم
لخشیدم و نشستم
پاغنده های برفی
افتاد از دو دستم.
***
غلام حسن بومان:
پَر پَر کبوتر
پرپر کبوتر
پر پر پرستو
گل گل شکوفه
گل گل چه خوش بو!
در کشور ما
چون عطر ریحان
پیچیده هرجا
عطر شهیدان
خورشید میهن
گردیده تابان
چون غنچه ی گل
خندان و رخشان
در قلب خُردم
جاوید هستی
آری پدرجان
خورشید هستی
پَر پَر پرنده
پَر پَر فرشته
جای پدرجان
بین بهشته
...
دوستي زيباست
کودک افغان
كودك خندان
پاك و رخشنده
با گل ايمان
دست هاي ما
مهربان با هم
قلب ما خاليست
از شب و از غم
باز مي خوانيم
دوستي زيباست
دوستي شعرِ
روشن فرداست
بر زمين مهر
ريشه دارم من
سرو سبزم من
چون بهارم من
دست هاي ما
يك پل زيباست
شادي و لبخند
چون گلِ زيباست
نام ميهن را
پاس مي داريم
خاك ميهن را
ياس مي كاريم
بال خواهم زد
تا نگاه تو
مي شوم زيبا
با نگاه تو
شاد هستم چون
با تو هستم من
مي شود با ما
اين جهان روشن
نام تو زيباست
نام فرداست
صلح و آزادي
آرزوي ماست
***
سیدموسی زکیزاده
خدا جان
تک،تک،تک می زنم
دروازۀ خدا را
به او نشان می دهم
پنجرۀ شما را
**
می گویم ای خداجان
آن اُرسییِ شکسته
مثل دل کودکیست
که پشت آن نشسته
**
می گویم ای خداجان
او در میان ما بود
درهای وهوی بازی
او شعرخوان ما بود
**
آتَشِ بد صدایی
یکشب به بامشان خورد
دو دست کوچکش را
آتشِ بَدصدا بُرد
***
پروین پژواک:
بمبیرک
با بالهای شفاف نقره مانند
چون درخشش آب در نور مهتاب
بردست من نشست
به تار نازک و درازش بستم
بمبیرک هراسان پرید
تاردمش را کشید
بر دست من افتاد بی تاب
تاررا گسستم
بمبیرک شادمان پرید
سوی آفتاب
...
خواب كودك
شب شد
كرمك شبتاب سلام
شب شد
اى نور مهتاب سلام
شب شد
بر شب و بر خواب سلام
....
صلح
چون آب
چون هوا
چون كار
چون غذا
چون عشق
چون صفا
محتاج توايم
اى صلح بيا
...
پرنده در باغ
قلب مادر چقدر مهربان است.
پرنده ها در قلب مادرم خانه دارد.
هنگامی که سرم را بر سینهء مادرم می گذارم،
صدای پرنده ها را می شنوم که در آن پرپر می زند.
وقتی مادرم خنده می کند،
پرنده ها در خندهء او آواز می خواند.
وقتی مادرم گریه می کند،
پرنده ها با بال های درخشان نقره ای از چشمان او پرواز می کند.
قلب مادرم به باغی سبز می ماند.
دلم می خواهد پرندهء کوچکِ خون بودم
تا در قلب مادر جای می گرفتم.
***
نفیسه خوشنصیب
کتاب خدا
لب تشنه گان را
آب بقا است
شوریده گان را
صلح و صفا است
پاک و منزه
مثل خدا است
در جسم و جان ها
چون روح ما است
نور دوچشم و
دل را جلا است
آرامش روح
جان را نوا است
تکبیر و الله
اکسیر ما است
قرآن ، قرآن
درمان ما است
...
دریا
صدای آبشارت
شنیدنی همیشه
موج موج قشنگت
چه دیدنی همیشه
آبی آسمانی
وسعت قلب پاکت
ارام ره میروی
چه خوب و با نزاکت
داری گهر فراوان
در سینه و در آغوش
هزارقصه خوب
نمیکنی فراموش
...
باز آمد سال نو
عطر مكتب مى رسد
علم و دانش ها به ما
همچو کوکب مى رسد
تك تك شاگرد ها
بس مودب مى رسد
هم نظيف و هم رديف
هم مرتب مى رسد
عطر روح معلما
مثل گل هاى بهار
همچنان استاره ها
دخترا با هم قطار
مى رسند با هلهله
گل پسر ها بى قرار
مى درخشند همچو ماه
***
محمد سرور رجایی
یخمالک
یکروز برفی
در خانه بودم
گُل بود بخاری
پروانه بودم
دیدم به حویلی
از پشت کلکین
پاغُنده بازی
میکرد یاسین
آهسته رفتم
با شوق بسیار
بر روی صُفّه
نزدیک دیوار
تا مادرم گفت
موزه بپوشم
پاغُنده شد تیر
از بیخ گوشم
آن روز خوردم
از صبح تا شام
در روی حویلی
یخمالک آرام
عزیزه خوشنصیب
نقاشی
چشمک چشمک دو ابرو
دان و بینی گرد رو
الف الف ابروهاش
صفرک صفرک هم چشماش
یادت نره دو گوشش
هم سر و عقل و هوشش
موهاش طلایی رنگ زن
به چشماش خدنگ زن
چوبک چوبک دو پایش
بازی کنه دستایش
باز هم به آن نظر کن
دو بال و هم دو پر کن
بعدش کتابچه ات
باز کن میان هوا
تا که نماید پرواز
این عروسک زیبا
****
صدای صلح
صدای زنگ مکتب اس
صدای صلح
نوایی از شگفتن اس
نوای صلح
بده به دستمان همیش
قلمک های رنگی را
که ما کشیم به زندگی
هوای ضد جنگی را
به گوشه ی کتابچه ام
پرنده پر می زند
پرنده گک ز گوشه ی
کتابچه سر می زند
به سقف و بام صنف ما
رهی سفر می زند
به گوش ما و تو همیش
گپ سحر می زند
صدای غژغژ نی است به صنف ما
چی شور و هی هی و هی است به صنف ما
فروغ راه ما بود که میرود که در طی است
صدای زنگ مکتب اس
صدای صلح
نوایی از شگفتن اس
نوای صلح
عبدالقدوس توکل
آلوچه
آلوچه و آلوچه
من آمدم از کوچه
تا قصة آهو را
آهوگگ خوش خو را
به مثل درس مکتب
گویم به شما امشب
روزی از روز ها آهو
آمد به کنار جو
جویی که به صحرا بود
نزدیک ده ما بود
می خورد علف بسیار
آن آهوی بی آزار
مینوشید آز آب جو
هرصبح دوبار آهو
یک روز به آهو ، ماهی
گفت: آهو چه می خواهی؟
من دوست شدم با تو
زودی بیا این جا تو
صد حیف که تنهایی
بی خانه و بی جایی
گفت آهوی خوش گفتار
من هم شده ام هوشیار
جو خانة آهو نیست
جای پدرم جو نیست
کی مثل من ای ماهی
از کار من آگاهی
آن ماهی گک نادان
شرمیده و گفت ای جان
هشیار نیم چون تو
بیدار نیم چون تو
خوبست که تو هوشیاری
آشنا به هر کاری
جای من و این دریا
جای تو و آن صحرا
....
خروس قشنگ
مرغ کلنگی دارم
خروس ننگی دارم
بانگ بلند او را
صبح شنیدم از این جا
قدقد و غُر غُر داره
پاهای پُرپُر داره
خروس من جوانه
بال و پرش کلانه
ایستاده روی چوبی
داره چی نول خوبی
مثل مرغ فریده
گردن او سفیده
تاج اناری داره
نقش ونگاری داره
دانه نچیده ناپاک
که هست چاق و چالاک
خروس من زرنگه
پاکیزه و قشنگه
ندیده ام که یک بار
رود به بین بازار
مرغ کلنگی دارم
خروس ننگی دارم
محمد بهروز رستمی
فروغ
فروغم و فروغم
مخالف دروغم
روی مرا ببینید
گل زرُخم بچینید
زبس که من تمیزم
نزد همه عزیزم
وقتی روم به کوچه
خورد و بزرگ و بچه
خیره شود به رویم
به حلقه،حلقه مویم
به جامة نظیفم
به هیکل ظریفم
ناز نمی فروشم
لباس پاک پوشم
هرکه چو من، چنین شد
غرق در آفرین شد
نادیا انجمن
کودک نابینا
بچه ها گوش کنید
به شما می گویم
قصة کودک نا بینا را
کودکی را دیدم؛
چهره ای زیبا داشت
ولی افسوس که این کودک ناز
چشم نا بینا داشت.
پدر و مادر او می گفتند:
چشم این کودک زیبا از اول
سالم و زیبا بود؛
ولی یک روز که او
به دوا خانة بابایش رفت،
نوز از خانة چشمایش رفت.
او در آن روز، در آن طاقچه ها
شیشه هایی را دید،
رنگ در رنگ و قشنگ
که همه پر بودند
از دوا های سفید و پر رنگ
یک از آنها را برداشت
به گمانی که در آن شیشة زیبا شیر است
خنده ها کرد که من شیشة شیری دارم
سر آن را وا کرد و دوا را نوشید.
بچه ها می دانید؟
او از آن روز به بعد
همه جا در نظرش تار آمد
نه پدر رادید و نه مادر را
و نه خورشید و نه مهتاب و نه هم اختر را
داکتر ها گفتند:
درد این کودک بی چاره ندارد درمان
من از او پرسیدم:
که چرا دست به آن شیشه زدی؟
او به من گریه کنان گفت نمی دانستم
که در آن شیشة زیبا داروست!
کودک قصة ما گفت، بگویم به شما
بچه ها! چشم شما تا به ابد بینا باد!
به دواخانه ، هرگز نروید
یا اگر رفتید به دارو ها
دست تان را نزنید
که خطرناکترین حادثه رخ خواهد داد
درد نابینایی
درد بی درمان است
بچه ها هوش کنید!
